|
5226 SAYILI KÜLTÜR VE TABİAT KANUNU |
|
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Çeşitli Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
MADDE 1. — 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanununun 3 üncü maddesinin; (a) bendinin (1) numaralı
alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (3) numaralı alt bendine
"kent kalıntıları" ibaresinden sonra gelmek üzere "kültür
varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya"
ibareleri ile aynı bende (7), (8), (9), (10), (11) ve (12) numaralı alt
bentler eklenmiş, (b) bendinin (3) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. (1)
"Kültür varlıkları"; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim,
kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi
devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer
taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki
bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır. (7)
"Ören yeri"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli
uygarlıkların ürünü olup, topoğrafik olarak
tanımlanabilecek derecede yeterince belirgin ve mütecanis özelliklere sahip,
aynı zamanda tarihsel, arkeolojik, sanatsal, bilimsel, sosyal veya teknik
bakımlardan dikkate değer, kısmen inşa edilmiş, insan emeği kültür varlıkları
ile tabiat varlıklarının birleştiği alanlardır. (8) "Koruma amaçlı imar plânı"; bu Kanun uyarınca
belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde
bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi
doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî,
demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve
yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır
haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet
gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve
katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile
yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini,
uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt
ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel
tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca
katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler,
araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve
açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının
gerektirdiği ölçekteki plânlardır. (9) "Çevre düzenleme projesi"; ören yerlerinin
arkeolojik potansiyelini koruyacak şekilde, denetimli olarak ziyarete açmak,
tanıtımını sağlamak, mevcut kullanım ve dolaşımdan kaynaklanan sorunlarını
çözmek, alanın ihtiyaçlarını çağdaş, teknolojik gelişmelerin gerektirdiği
donatılarla gidermek amacıyla her ören yerinin kendi özellikleri göz önüne
alınarak hazırlanacak 1/500, 1/200 ve 1/100 ölçekli düzenleme projeleridir. (10)
"Yönetim alanı"; sit alanları, ören yerleri ve etkileşim
sahalarının doğal bütünlüğü içerisinde etkin bir şekilde korunması,
yaşatılması, değerlendirilmesi, belli bir vizyon ve
tema etrafında geliştirilmesi, toplumun kültürel ve eğitsel ihtiyaçlarıyla
buluşturulması amacıyla, plânlama ve koruma konusunda yetkili merkezî ve
yerel idareler ile sivil toplum kuruluşları arasında eşgüdümü sağlamak için
oluşturulan ve sınırları ilgili idarelerin görüşleri alınarak Bakanlıkça
belirlenen yerlerdir. (11)
"Yönetim plânı"; yönetim alanının korunmasını, yaşatılmasını,
değerlendirilmesini sağlamak amacıyla, işletme projesini, kazı plânı ve çevre
düzenleme projesi veya koruma amaçlı imar plânını dikkate alarak oluşturulan
koruma ve gelişim projesinin, yıllık ve beş yıllık uygulama etaplarını ve
bütçesini de gösteren, her beş yılda bir gözden geçirilen plânlardır. (12)
"Bağlantı noktası"; yönetim alanı sınırlarında yer almamakla
birlikte, arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi nedenlerle veya aynı vizyon ve tema etrafında yönetim ve gelişiminin sağlanması
bakımından bu yer ile irtibatlandırılan kültürel
varlıklardır. (3)
"Koruma Bölge Kurulu"; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulunu," MADDE
2. — 2863 sayılı
Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına
"mozaikler" ibaresinden sonra gelmek üzere ",peri
bacaları" ibaresi eklenmiştir. MADDE
3. — 2863 sayılı Kanunun
9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde
9. — Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge
kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden
kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat,
tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır. MADDE
4. — 2863 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "yapmak"
ibaresinden sonra gelmek üzere "veya kamu kurum ve kuruluşları ile
belediyeler ve valiliklere yaptırmak" ibaresi eklenmiş, sekizinci
fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Büyükşehir
belediyeleri, valilikler, Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde
kültür varlıkları ile ilgili işlemleri ve uygulamaları yürütmek üzere sanat
tarihi, mimarlık, şehir plânlama, mühendislik, arkeoloji gibi meslek
alanlarından uzmanların görev alacağı koruma, uygulama ve denetim büroları
kurulur. Ayrıca, il özel idareleri bünyesinde, kültür varlıklarının
korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon,
restorasyon projelerini hazırlayacak ve uygulayacak proje büroları ve
sertifikalı yapı ustalarını yetiştirecek eğitim birimleri kurulur. Belediyeler
belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde, valilikler ise bu sınırlar
dışında yetkilidir. Bu
bürolar koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar
plânı, proje ve malzeme değişiklikleri ile inşaat denetimi de dahil olmak üzere uygulamayı denetlemekle yükümlüdürler. Alanın
özelliği göz önüne alınarak, bu büroların hangi uzmanlık dallarından teşekkül
edeceği, çalışma, izin usul ve esasları; Bakanlık ve İçişleri Bakanlığınca
hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. MADDE
5. — 2863 sayılı
Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan
"korunma alanları" ibaresinden sonra gelmek üzere ",sit
alanları" ibaresi eklenmiştir. MADDE
6. — 2863 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinin başlığı "Taşınmaz
kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı" olarak
değiştirilmiş, birinci fıkrasındaki "ve kredi verilir" ibaresi ile
dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir. Bu
amaçla, Bakanlık bütçesine yeterli ödenek konulur. Bakanlıkça yapılacak
yardımlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Belediyelerin
görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi
amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18
inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin
%10'u nispetinde "Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı
Payı" tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile
birlikte tahsil edilir. Tahsil
edilen miktar, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır. Bu
miktar; belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi
amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama
ve uygulama konularında kullanılmak üzere il sınırları içindeki belediyelere
vali tarafından aktarılır ve bu pay valinin denetiminde kullanılır. Bu
madde uyarınca tahakkuk eden katkı payları hakkında 1319 sayılı Kanunun
üçüncü kısmı hükümleri uygulanır. Katkı paylarına ilişkin usul ve esaslar
İçişleri Bakanlığı ile Bakanlık tarafından belirlenir. 2985
sayılı Toplu Konut Kanunu uyarınca verilecek kredilerin en az %10'u tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı ve restorasyonu
işlemlerine ilişkin başvurularda kullandırılır. Bu kapsamdaki öncelikli
projeler Bakanlık ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca müştereken
belirlenir. MADDE
7. — 2863 sayılı
Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ikinci paragrafı
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Kamu
kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahallî idare
birlikleri tescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarının
belirlediği fonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabilirler. MADDE
8. — 2863 sayılı
Kanunun 17 nci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Sit
alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma
amaçlı imar plânı Madde
17. — a) Bir alanın koruma bölge kurulunca sit
olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plân uygulamasını durdurur. Sit
alanının etkileşim çevresine ilişkin varsa 1/25.000 ölçekli plân kararları ve
notları alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilerek ilgili
idarelerce onaylanır. Koruma
amaçlı imar plânı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay
içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir.
Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda ilgili meslek
odaları, sivil toplum kuruluşları ve plândan etkilenen hemşerilerin katılımı
ile toplantılar düzenleyerek koruma amaçlı imar plânını hazırlatıp,
incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır.
İki yıl içinde koruma amaçlı imar plânı yapılmadığı takdirde, geçiş dönemi
koruma esasları ve kullanma şartlarının uygulanması, koruma amaçlı imar plânı
yapılıncaya kadar durdurulur. Bu
iki yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plân yapılamadığı takdirde koruma
bölge kurulunca bu süre bir yıl daha uzatılabilir. Koruma
bölge kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma plânları onaylanmak üzere
ilgili idarelere gönderilir. İlgili
idareler, koruma amaçlı imar plânını en geç iki ay içinde görüşür ve varsa
değişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna bildirir. Koruma bölge
kurulunda bu hususlar da değerlendirilir ve kurul tarafından uygun görülen
haliyle plânlar ilgili idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Altmış gün
içerisinde onaylanmayan plânlar kesinleşerek yürürlüğe girer. Koruma amaçlı
imar plânının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma
şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadan kalkar. Ören
yerlerinde çevre düzenleme projesi yapımı ve değişiklikleri, ilgili koruma
bölge kurulunun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve
onaylanır. Koruma
amaçlı imar plânları ve çevre düzenleme projelerinde yapılacak değişiklikler
yukarıdaki usullere tabidir. Koruma
amaçlı imar plânları; müellifi şehir plâncısı olmak üzere; alanın konumu, sit
statüsü ve özellikleri göz önünde bulundurularak mimar, restoratör
mimar, sanat tarihçisi, arkeolog, sosyolog, mühendis, peyzaj mimarı gibi
meslek gruplarından Bakanlıkça belirlenecek uzmanlar tarafından hazırlanır. Koruma
amaçlı imar plânları ve çevre düzenleme projelerinin hazırlanması, gösterimi,
uygulaması, denetimi ve plân müelliflerinin yeterliliği ile görev, yetki ve
sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık ile Bayındırlık ve İskân
Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. Koruma
amaçlı imar plânlarının yapımı için belediyelere aktarılmak üzere İller
Bankası Genel Müdürlüğü Bütçesine yeteri kadar ödenek konur. İl özel
idareleri ise bütçelerinde koruma amaçlı imar plânlarının yapımı için ödenek
ayırırlar. Koruma
bölge kurulunca sit alanı olarak ilan edilen yerlerde; bu kararın ilanından
önce imar mevzuatına ve onanlı imar plânlarına uygun olarak alınmış yapı
ruhsatı ve eklerine göre subasman seviyesi
tamamlanmış yapıların inşasına devam edilebilir, ancak bu maddenin (c) bendi
uyarınca yapılanma hakkı aktarımını re’sen
uygulamaya da ilgili idareler yetkilidir. Subasman
seviyesi tamamlanmamış yapıların yapı ruhsatları iptal edilir. Kesin
yapılanma yasağı bulunan sit alanlarında bu madde hükümlerinden
faydalanılamaz. b)
Koruma amaçlı imar plânlarıyla kesin yapılanma yasağı getirilen sit
alanlarında bulunan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki
taşınmazlar malikin başvurusu üzerine, belediye ve il özel idaresine ait
taşınmazlarla takas edilebilir. c)
Yapılanma hakları kısıtlanmış tescilli taşınmaz kültür varlıklarına veya
bunların koruma alanlarında bulunan ya da koruma amaçlı imar plânlarıyla
yapılanma hakları kısıtlanan taşınmazlara ait mülkiyet veya yapılanma
haklarının kısıtlanmış bölümünü, imar plânlarıyla yapılanmaya açık aktarım
alanı olarak ayrılmış, mülkiyetlerindeki veya üçüncü şahıslara ait alanlara,
aktarımdan yararlanacak öncelikli hakları belirleyerek bir program dahilinde aktarmaya, belediye sınırları ve mücavir alanlar
içinde belediyeler, bunların dışında valilikler yetkilidir. Aktarım
işleminde Sermaye Piyasası Kurulunca onaylı gayrimenkul değerleme
şirketlerince yapılacak rayiç değer denkleştirmesi esastır. Ancak aktarıma
konu hak tescilli taşınmaz kültür varlığına ilişkin ise yapı değeri dikkate
alınmaz. Bu taşınmazlar için, kısıtlanmış yapılanma haklarının, imar
plânlarıyla aktarım alanı olarak ayrılmış yapılanmaya açık diğer alanlarda
kullanılmasını sağlayacak ve bu hakkı hamiline yazılı menkul kıymete
dönüştürecek belgeler düzenlemeye, bu belgeleri yapılanma hakları kısıtlanmış
alan olarak gösterilen ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlardaki taşınmaz
sahiplerinden hak sahibi olanlara vermeye, imar plânında aktarım alanı olarak
ayrılmış ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlarda ise ruhsat vermek için
toplamaya ilgili idareler yetkilidir. Menkul kıymetlerin basılması, saklanması, el
değiştirme işlemlerinin onaylanması ve veri tabanının oluşturulması ve
denetlenmesi İller Bankasınca yapılır. Bu
alanlarda kesin yapılanma yasağı gelmesi nedeniyle yapılanma hakkının tamamen
aktarılması halinde, yapılanma hakkı kısıtlanan taşınmaz, mütemmimi ile
birlikte ilgili idare mülkiyetine geçer ve parseller ilgili idare adına
tescil edilir ve hiçbir koşulda satışa konu edilemez. Aktarıma
konu parselde malikin korunabilir yapılanma hakkı kalması halinde ise
yapılanma hakkı kısmen aktarılır. Bu durumda, malikin yapılanma hakkı
kısıtlanmış alandaki mülkiyeti devam eder. Ancak,
aktarıma konu hak, tescilli taşınmaz kültür varlığı üzerinde ise, malikin bu
varlığın korunması ve yaşatılması için gerekli bakım, onarım ve restorasyon çalışmasını, ilgili idare ile imzalanacak
protokole uygun olarak menkul kıymetleri teslim almasını müteakip başlatarak
tamamlaması zorunludur. Aksi halde, ilgili idare teslim edilen menkul kıymet
bedelini faiziyle birlikte malikten tahsile yetkilidir. Bu hususlar ve
protokol menkul kıymet tesliminden önce ilgili idarece tapuya her türlü
harçtan ve damga vergisinden muaf olarak şerh edilir. Kısıtlanmış
hakların bulunduğu belediye sınırları içerisinde, aktarım alanı tespit
edilmesinin mümkün olamaması halinde, ilgili idareler ortak program yürütmeye
yetkilidir. Yukarıdaki
fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bayındırlık ve İskân
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Bakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle
belirlenir. MADDE
9. — 2863 sayılı
Kanunun 18 inci maddesine birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki
fıkralar eklenmiştir. Tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon ve restitüsyon projeleri ve bunların
uygulanmasında restoratör mimar veya mimarın
bulunması zorunludur. Bunlardan I. grup kapsamında olanların rölöve, restorasyon ve
restitüsyon projelerinin uygulama çalışmaları, yapının özelliğine göre kalem
işleri, ahşap, demir, taş işleri ve restorasyon konularında uzmanlaşmış
kişilerce yapılır. Sit
alanları, korunması gerekli kültür varlıkları ve bunların koruma alanlarında
onaylı plân ve proje dışı uygulama yapan veya yapılmasına yol açan
sorumlularının, koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plân ve proje
düzenlemesi ve uygulama sorumluluğu yapması beş yıl süre ile yasaklanır.
Uygulama sorumlularının denetimi, ilgili belediye veya valilikçe yapılarak
aykırı hareket edenler, Bakanlığa ve ilgili meslek odasına bildirilir. Proje
uygulanması safhasında herhangi bir nedenle uygulama sorumlusunun ayrılması
halinde bu husus Bakanlığa bildirilir, yenisi tayin edilmedikçe uygulamaya
devam edilemez. Yapı
esasları, denetim ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. MADDE
10. — 2863 sayılı
Kanunun 55 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde
55. — Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kurum temsilcisi
üyelerinin üyelikleri kurumlarındaki görevleri süresince devam eder. Koruma
bölge kurullarının Bakanlıkça ve Yükseköğretim Kurulunca seçilen üyelerinin
görev süresi beş yıldır. Koruma
Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyeleri, görev ve yetki alanlarına giren
konularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamaz ve hiçbir menfaat
sağlayamazlar. Aksine davrandığı tespit edilenlerin kurul üyeliği Bakanlıkça
sona erdirilir. Koruma
Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyelerine, ayda altı toplantıyı geçmemek
üzere her toplantı için Devlet memur aylık katsayısının (3000) gösterge
rakamı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Herhangi
bir nedenle bir yıl içinde yıllık izin, hastalık ve mazeret izinleri hariç
dört veya üst üste iki toplantıya katılmayan koruma bölge kurulu üyelerinin
üyelikleri sona erer. MADDE 11. — 2863 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin;
(c) bendinde yer alan "bir ay" ibaresi "üç ay" olarak,
(d) bendinde yer alan "onamak" ibaresi "karar almak", (g)
bendinde yer alan "ilgili" ibaresi "sit alanlarına
ilişkin" olarak değiştirilmiş ve (g) bendinden sonra gelen fıkralar
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Koruma
bölge kurullarının başkan ve yardımcıları, üyeler arasından kurulca seçilir.
Başkanın yokluğunda kurula, başkan yardımcısı başkanlık eder. Koruma
bölge kurulları, toplantıya katılması gereken üyelerin salt çoğunluğuyla
toplanır ve toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar alırlar.
Ancak karar yeter sayısı Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulunca seçilen üye
sayısının salt çoğunluğundan az olamaz. Alınan kararlar bu Kanun ve ilke kararlarındaki
dayanakları ile bilimsel gerekçeleri belirtilerek yazılır. Koruma
bölge kurullarının teknik ve idari hizmetleri, koruma bölge kurulu
müdürlükleri tarafından yürütülür. Koruma
bölge kurulu, belgeleri tam olarak koruma bölge kuruluna ibraz edildiği
tarihten itibaren, koruma amaçlı imar plânlarını en geç altı ay, uygulamaya
yönelik projeleri ise en geç üç ay içinde karara bağlar. Taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında,
3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tâbi
olmayan tadilat ve tamiratlar; özgün biçim ve malzemeye uygun olarak,
bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerin izin ve
denetimi ile yapılır. Bunların dışında her türlü inşaî
ve fizikî müdahale koruma bölge kurulunun izni ile yapılır. Ancak,
koruma amaçlı imar plânı onaylanmış sit alanlarında, taşınmaz kültür
varlığının bulunduğu parseller dışındaki inşaî ve
fizikî müdahaleler, koruma amaçlı imar plânı hükümleri doğrultusunda,
bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerin izin ve
denetimi ile yapılır. Vakıflar
Genel Müdürlüğü idare ve denetiminde olan mazbut vakıfların veya mülhak
vakıfların mülkiyetindeki kültür varlıklarının 3194 sayılı İmar Kanununun 21
inci maddesi kapsamına giren ruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratları,
özgün biçim ve malzemeye uygun olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaptırılır. Taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları ile bunların koruma alanlarında yapılan tadilat
ve tamiratlara ilişkin uygulama öncesi ve sonrasına ait rapor ve belgeleri,
ilgili idareler ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce ilgili koruma bölge kurulu
müdürlüklerine gönderilir. Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle belirlenir. MADDE 12. — 2863 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) bendinde yer
alan "müzecilik" ibaresi "hukuk", "üç" ibaresi
"beş", (d) bendinde yer alan "iki" ibaresi
"bir", (f) bendinde yer alan "Orman Genel Müdürlüğü"
ibaresi "Çevre ve Orman Bakanlığı" olarak değiştirilmiş ve aynı fıkraya
aşağıdaki (g) bendi ile maddenin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir. g)
Görüşülecek konunun müze müdürlüğünü ilgilendirmesi halinde ilgili müze
müdürü. İlgili
meslek odaları koruma bölge kurulu toplantılarına gözlemci olarak
katılabilirler. MADDE
13. — 2863 sayılı
Kanunun mülga 61 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde yeniden
düzenlenmiştir. Kararlara
uyma zorunluluğu Madde
61. — Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler,
Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak
zorundadır. Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları Resmî Gazetede yayımlanır. Plânlama
yetkisi bulunan kamu kurum ve kuruluşları ile valilik ve belediyeler,
kurullarca alınmış ve alınacak sit alanı, derecelendirilmesi, sit geçiş
dönemi koruma esasları ve kullanma şartları, koruma amaçlı imar plânları ve revizyonlarına ilişkin kararlara karşı altmış gün
içerisinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edebilirler. Bu
itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç altı ay içinde karara
bağlanır. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. MADDE
14. — 2863 sayılı
Kanunun 65 inci maddesinin (a) ve (c) bentlerinde yer alan "ellibin liradan ikiyüzbin
liraya kadar" ibareleri "beşmilyar
liradan onmilyar liraya" olarak ve (b) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (d) bendi eklenmiştir. b) Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma
şartlarına, koruma amaçlı imar plânlarına ve koruma bölge kurullarınca
belirlenen koruma alanlarında öngörülen şartlara aykırı izinsiz inşaî ve fizikî müdahale yapanlar veya yaptıranlar, iki
yıldan beş yıla kadar ağır hapis ve beşmilyar
liradan onmilyar liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılırlar. d) Bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş
idarelerden bu Kanunun 57 nci maddesinin altıncı ve
yedinci fıkraları uyarınca izin almaksızın veya izne aykırı olarak tamirat ve
tadilat yapanlar ile izinsiz inşaî ve fizikî
müdahale yapanlar veya yaptıranlar bir yıldan üç yıla kadar ağır hapis ve üçmilyar liradan altımilyar
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. MADDE
15. — 2863 sayılı
Kanunun 75 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Türk
Ceza Kanununun ikinci kitap, onuncu babının yedinci faslında yazılı suçların
konusu, bu Kanun kapsamına giren taşınır kültür varlıkları ise, muayyen olan
ceza üçte birinden az olmamak üzere iki katına kadar artırılarak hükmolunur. MADDE
16. — 2863 sayılı
Kanunun geçici 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Geçici
Madde 3. — Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurulları, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihte kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarına,
kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurulu büro müdürlükleri, Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu
müdürlüklerine dönüşür. Kanunda
belirtilen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde
çıkarılır. Bu düzenlemeler yapılıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna
aykırı olmayan hükümleri uygulanır. MADDE
17. — 2863 sayılı
Kanunun birinci ek maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kanuna
aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir. Ek
Madde 1. — Bu Kanunda yer alan "Koruma Kurulu" ibareleri
"koruma bölge kurulu" olarak değiştirilmiştir. Alan
yönetimi, müze yönetimi ve anıt eser kurulu EK
MADDE 2. — Yönetim
alanlarında alan yönetimi, ulusal nitelikli müzelerde ise müze yönetimi, anıt
eserlerde anıt eser kurulu kurulur. a)
Yönetim alanları ile bunların bağlantı noktalarının korunması,
değerlendirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla kentsel sitlerde birden fazla
belediyeyi ilgilendirmesi halinde büyükşehir
belediyesi eşgüdümünde ilgili belediyeler, tek bir belediyenin görevi alanına
girmesi halinde ilgili belediye, diğer yerlerde ise Bakanlıkça yönetim plânı
taslağı hazırlanır veya hazırlattırılır. Hazırlanan
taslağın karara bağlanması ve uygulanması konusunda önerilerde bulunmak
amacıyla, alanda mülkiyet hakkı bulunanlar, meslek odaları ve sivil toplum
örgütleri ile üniversitelerin ilgili bölüm temsilcilerinden oluşan bir
danışma kurulu kurulur. Eşgüdümün
sağlanması amacıyla, kentsel sitlerde ilgili belediye diğer yerlerde
Bakanlıkça bir alan başkanı belirlenir. Bakanlıkça belirlenen alan başkanlığı
görevini fiilen yürütenlere, Devlet memurları aylık katsayısının (20000)
gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşmamak kaydıyla Bakan
tarafından belirlenecek miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye
tâbi tutulmaksızın çalışmayı takip eden her ay başında
Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü bütçesinden ödeme
yapılır. Yönetim
plân taslağı kapsamında hizmetine ihtiyaç duyulan idarelerin birer temsilcisi
ve danışma kurulunca seçilecek iki üyenin katılımıyla eşgüdüm ve denetleme
kurulu kurulur. Alan başkanı, kurulun da başkanıdır. Kurul, bu taslağı
inceleyip mutabakata varmak suretiyle yönetim plânını altı ay içerisinde
onaylamaya ve bu plânın uygulanmasını denetlemeye yetkilidir. Kurulun
denetim görevini yerine getirebilmesi amacıyla ilgili kurum uzman
personelinden ve denetim elemanlarından oluşan bir denetim birimi
kurulabilir. Bu birim, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile üçüncü kişilerden
yönetim plânı ve uygulaması ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye
yetkilidir. Kamu
kurum ve kuruluşları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, eşgüdüm ve
denetleme kurulunca onaylanan yönetim plânına uymak, ilgili idareler, plân
kapsamındaki hizmetlere öncelik vermek ve bu amaçla bütçelerine gerekli
ödenekleri ayırmak zorundadır. b)
Bakanlıkça belirlenen ulusal nitelikli müzelerde, müze başkanı ve ona bağlı
müze müdürü ile işletme müdürü ve müze kurulundan oluşan müze yönetimi
kurulur. Müzelerde;
kayıt, tescil, envanter, depolama, eserlerin her
türlü bakım ve onarımı, sergilenmesi ve korunması, kültürel, eğitim ve
bilimsel faaliyetler müze müdürü tarafından; tanıtım, satış üniteleri
yönetimi, etkinlik organizasyonu, ziyaretçi yönetimi, çevre düzenlemesi,
bakım-onarım, temizlik işleri işletme müdürü tarafından yürütülür. Müze
başkanı, kendisine bağlı müdürlüklerin faaliyetlerinin eşgüdüm ve denetimi
ile müzenin ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar nezdinde temsiline
yetkilidir. Müze
başkanlığı görevini yürütmek üzere; arkeoloji, sanat tarihi, antropoloji,
etnoloji, iktisat, işletme, kamu yönetimi gibi dallarda eğitim görmüş
kimseler arasından Bakanlıkça bir müze başkanı atanır. Tüm
müzelerde o müzeye münhasıran ayrıca müze kurulu oluşturulur. Müze kurulu
müzenin bulunduğu yerdeki üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim
üyeleri, meslek odaları, sivil toplum örgütü temsilcileri ve yerel
yönetimlerin temsilcileri ile müzeye bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun
görülen kişilerden oluşur. Müze kurulu, bünyesinden bir başkan seçer. Müze
kurulunun görüşleri doğrultusunda müze için mekansal ve fiziksel gelişim,
tematik gelişim ve vizyon, eser, koleksiyon
korunması ve geliştirilmesi, tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan yıllık
ve beş yıllık koruma ve geliştirme projesi hazırlanır. Koruma ve geliştirme
projesi kapsamında uygulamaları denetlemek, müzenin tanıtımını yapmak, müzeye
bağış toplamak, onursal müze dostu ödülü vermek müze kurulunun yetkisindedir.
Müze kurulu müzenin işleyişine dair her yıl düzenli olarak rapor hazırlar.
Bakanlık bu raporları değerlendirmeye almak zorundadır. c)
Taşınmaz kültür varlığı niteliğindeki anıt eserler için ise, o esere münhasır
anıt eser kurulu oluşturulur. Kurul; eserin bulunduğu yerdeki üniversitelerin
ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri, meslek odaları, sivil toplum örgütü
temsilcileri ve yerel yönetimlerin temsilcileri ile eserin korunması ve
geliştirilmesi için bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun görülen kimseler
ile bu eserler için tasarruf yetkisine sahip idarenin temsilcisinden oluşur.
İlgili idarenin temsilcisi bu kurulun başkanıdır. Kurul,
eser için mekansal ve fiziksel gelişim, tematik gelişim ve vizyon,
eserin korunması ve geliştirilmesi, tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan
yıllık ve beş yıllık koruma ve geliştirme projesi hazırlar. Koruma ve
geliştirme projesi kapsamındaki uygulamalar, anıt eserin tanıtımını yapmak,
anıt eser için bağış toplamak, onursal ödüller vermek anıt eser kurulunun
yetkisindedir. Kurul; eserin korunması, yaşatılması ve geliştirilmesine
ilişkin her yıl düzenli olarak rapor hazırlar. İlgili idareler bu raporları
değerlendirmeye almak zorundadır. Bu
maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak bir
yönetmelikle düzenlenir. EK
MADDE 3. — 383
sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 sayılı Kara Avcılığı
Kanunu, 4533 sayılı Gelibolu Yarımadası Tarihi Millî Parkı Kanunu ile
belirlenen alanlarda ek-2 maddenin (a) fıkrası
hükümleri uygulanmaz. MADDE
18. — 8.6.1959
tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasına aşağıdaki (m) bendi eklenmiştir. m)
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının veraset ve intikal yoluyla devir ve iktisabına
ilişkin işlemler. MADDE
19. — 25.10.1984
tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci
maddesinin (2) numaralı fıkrasına aşağıdaki (d) bendi eklenmiştir. d)
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon ve restitüsyon projelerine münhasır olmak
üzere, bu projelendirmelerden yararlananlara verilen mimarlık hizmetleri ile
projelerin uygulanması kapsamında yapılacak teslimler. İstisna
kapsamına girecek mal ve hizmetler ile bunların asgarî standartları ve bu
bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak
bir yönetmelikle belirlenir. MADDE
20. — 2.7.1964
tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin birinci fıkrasına
aşağıdaki (m) bendi eklenmiştir. m)
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının devir ve iktisabına ilişkin işlemler. MADDE
21. — 4.1.2002
tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki (i)
bendi eklenmiştir. i)
21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
kapsamındaki kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri, sokak sağlıklaştırma,
çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme,
muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımları, MADDE
22. — 4734 sayılı
Kanunun "Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesinde yer alan "Rölöve projesi", "Restorasyon projesi" ve
"Restitüsyon projesi" tanımları madde metninden çıkartılmıştır. MADDE
23. — 4734 sayılı
Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendindeki
"Kültür varlıklarının rölöve, restorasyon ve restitüsyon projelerine göre yapılacak
onarım işleri, her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale
edilebilir." cümlesi madde metninden çıkartılmıştır. MADDE
24. — 4734 sayılı
Kanunun geçici 4 üncü maddesine son fıkra olarak aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bu Kanunun 3 üncü
maddesinin (i) bendine ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığı, Kamu İhale
Kurumu ve Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." MADDE
25. — Ekli listede
yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki
(I) sayılı cetvelin Kültür ve Turizm Bakanlığına ilişkin bölümüne
eklenmiştir. MADDE
26. — 14.7.1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun eki (II) sayılı Ek Gösterge
Cetvelinin "4. Başbakanlık ve Bakanlıklarda" bölümüne, "Emlak
Müdürü (Maliye Bakanlığı)" ibaresinden sonra gelmek üzere "Müze
Başkanı (Kültür ve Turizm Bakanlığı)" ibareleri eklenmiştir. MADDE
27. — 2863 sayılı
Kanunun 21 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları yürürlükten
kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bu
Kanun kapsamında tescil edilen taşınmaz kültür varlıkları için 29.6.2001
tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz. MADDE
28. — Bu Kanun
yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE
29. — Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |